Zero waste po polsku
Amerykańska aktywistka na rzecz ochrony środowiska Bea Johnson wraz ze swoją rodziną produkuje zaledwie litr odpadów rocznie. Trudno to sobie wyobrazić, zwłaszcza gdy porówna się ilość śmieci produkowanych w Polsce (ok. 360 kg na osobę rocznie) i w krajach o wyższym poziomie życia (nawet ponad 800 kg na osobę rocznie). Na czym polega idea zero waste i w jaki sposób można wdrożyć ją w swoim domu czy w pracy?
Moda na niemarnowanie
Rodzina Bei Johnson zaczęła prowadzić prosty styl życia od 2006 roku. Dwa lata później aktywistka wprowadziła do swojego gospodarstwa domowego zasady, który pozwalały na ograniczenie produkcji śmieci. Johnson wzorowała się na praktykach produkcyjnych i związanych z gospodarowaniem odpadami. W 2013 roku aktywistka wydała książkę, w której opisała filozofię zero waste (po polsku: zero marnowania), a także udzieliła praktycznych porad, jak wprowadzić w życie jej podstawowe zasady. Według Johnson idea ta opiera się na pięciu filarach:
- Refuce – odmawiaj zbędnych rzeczy, które szybko stają się odpadami (np. plastikowych słomek, toreb foliowych, ulotek reklamowych).
- Reduce – redukuj ilość rzeczy wokół siebie, nie kupuj pod wpływem chwilowego kaprysu.
- Reuse – używaj ponownie, czyli kupuj produkty wielorazowego użytku.
- Recycle – przetwarzaj odpady, segregując je według zasad ustalonych w swojej gminie.
- Rot (compost) – kompostuj odpady organiczne.
Jak wcielić zasady zero waste w życie?
Niemarnowanie i ograniczenie produkcji śmieci nie jest łatwe, dlatego powyższe zasady najlepiej wprowadzać stopniowo, metodą „małych kroków”. Przede wszystkim warto zaznajomić się z prawidłową segregacją odpadów. Przykładowo karton wykonany w całości z tektury należy wrzucić do niebieskiego pojemnika lub worka, ale już karton wielomateriałowy (np. po mleku) trzeba umieścić w pojemniku na tworzywa sztuczne i metal.
Żeby żyć w zgodzie z ruchem zero waste, warto również zrezygnować lub chociaż ograniczyć używanie foliowych reklamówek. Produkty spożywcze sprzedawane luzem (np. warzywa, owoce), można pakować do woreczków z siatki bawełnianej. Z kolei szczęśliwi posiadacze domu z ogródkiem mogą założyć kompostownik na odpady organiczne, a uzyskany nawóz używać do nawożenia roślin.
Więcej praktycznych przykładów na ograniczenie produkcji śmieci można znaleźć w artykule: „Zero waste – żyj bez śmieci, żyj lepiej!”.
Plecaki z banerów reklamowych, czyli szósta zasada niemarnowania
Do zasad 5R można dołączyć jeszcze jedną – repair, czyli naprawiaj rzeczy, które mogą jeszcze się na coś przydać. Z tą zasadą wiąże się również upcycling, który oznacza przerabianie rzeczy w taki sposób, aby otrzymać rzecz bardziej wartościową od pierwotnej. Doskonałym tego przykładem są torby na ramię, saszetki i plecaki ze starych banerów reklamowych, które szyje PANATO Wielobranżowa Spółdzielnia Socjalna z Wrocławia. Taka torebka czy plecak to bardzo praktyczny dodatek, ponieważ materiał używany do produkcji banerów jest wytrzymały, a także wysoce odporny na czynniki atmosferyczne (wilgoć, promieniowanie UV). Co więcej, firma może w ten sposób pozbyć się plakatów i wielkoformatowych reklam, które są już nieaktualne, a następnie przeznaczyć je na uszycie upominków dla swoich klientów, pracowników czy kontrahentów.
Ekologiczne wybory, czyli torby reklamowe z banerów wyborczych
Zgodnie z artykułem 110 Kodeksu wyborczego plakaty wykorzystane w agitacji wyborczej co do zasady muszą być usunięte w terminie do 30 dni po dniu wyborów. Jednak co zrobić z ogromną ilością banerów, których nie można wrzucić do zwykłych pojemników na odpady? Dla przykładu, po wyborach parlamentarnych w 2023 roku plakaty z wizerunkami polityków zostały wykorzystane przez schroniska dla zwierząt do ocieplania bud, klatek i kojców. Z kolei pracownie takie jak PANATOszyją torby reklamowe z banerów wyborczych, a także inne dodatki, jak np. plecaki czy saszetki noszone na biodrach (tzw. nerki). Taki upcykling banerów z pewnością będzie mile widziany przez elektorat, dlatego wykonane w ten sposób torby można wykorzystać jako element promocji kandydata politycznego.
materiał sponsorowany